تبلیغات
به پایان آمد این دفتر حکایت هم چنان باقیست.. - نگاهی به فرهنگ معاصر

نگاهی به فرهنگ معاصر

چهارشنبه 8 آبان 1392 21:07نویسنده : م. سعادت

 

برای فرهنگ تعاریف زیادی شده كه نشانگر پیچیدگی فرهنگ میباشد جالب آن که درست به اندازه وسعت حوزه "فرهنگ"، از این واژه نیز تعریف ارائه شده که شاید جامعترین آنها تعریف فرهنگ به عنوان هرمی چهار لایه است که به ترتیب "باورهای بنیادین"، "ارزشها"، "رفتارها" و "نمادها" راس تا قاعده آن را شکل میدهند. مفروضات بنیادی , جهان بینی را شکل می دهد و بر آن اساس ارزش ها تولید می شود .
فرهنگ روند تحول بسیار بسیار کند و ناملموسی را دارد و شاید در دنیای معاصر، ارتباط فرهنگ و تاثیرگذاری آنها بر یکدیگر بصورت ساده، معمولی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ... باشد. مثال: خرید یک آدامس خارجی یک کالای سوغاتی كه هیچگونه عمدی در تاثیرگذاری نداشته است، اما عملاً و بصورت پنهانی و غیر رسم فرهنگ بیگانه را تبلیغ و ترویج و اشاعه نمودیم مثل فرهنگ غربی.

راهکارهای نفوذ فرهنگی در جهان:
فرهنگ , جاری و سیال است و این جریان سیال در عرصه جهانی دیده می شود به همین دلیل چند نگاه وجود دارد :
۱- عدم پذیرش سایر فرهنگ ها: بعضی از جوامع مبدأی قومی یا محلی تحت هیچ شرایطی در دنیای امروز علیرغم پیشرفت تکنولوژی و علم حاضر به پذیرش هیچ فرهنگی نیست مثل اقوام آفریقایی، قمهای روستاهای کردنشین (سیستان و بلوچستان). در فرهنگ ایرانی برخی رفتارها با فرهنگ جامعه تعارض دارد بنابراین بر اساس هرم فرهنگ با عدم پذیرش ماجه می شود مانند نوشیدن مشروبات الکلی .
۲- پذیرش مطلق سایر فرهنگها: این گروه معتقدند برای پیشرفت و توسعه چون از سایر کشورهای توسعه یافته عقب هستیم هیچ راهی به جز تبعیت از غرب و کشورهای پیشرفته نداریم (برای پیشرفت باید از سر تا پا فرنگی شد تا زمینه پیشرفت فراهم شود. تقی زاده) ضمن اینکه راه صد ساله غرب را نمی توانیم دوباره از اول شروع کنیم بلکه باید از راه پیموده شده غرب استفاده کنیم.
۳- پذیرش بینابین: در این روش در حوزه فناوری، تکنولوژی، اطلب العلم ولو بالصین (به دنبال علم و دانش بروید حتی اگر در چین باشد.پیامبر اکرم (ص)) باید از کشورهای پیشرفته الگو برداری و تبعیت کنیم اما در حفظ هویت، ارزشها، هنجارها و آداب ورسوم جامعه نباید از غرب پیروی کنیم. تبادل فرهنگی در دنیای امروز یک روش درست، صحیح و مطلوب و حتماْ باید باشد. پیامبر اکرم (ص) سفیر به کشورهای یمن، مصر، ایران و ... می فرستاد و سفیر کشورهای دیگر را می پذیرفت. خیر الامور اوسطها . اسلام , مسلمانان را امت وسط معرفی کرده است. بر اساس عقل و خرد باید مسائل فرهنگی را تجزیه تحلیل کرده و سپس پذیرفت . در پروسه جهانی شدن به سوی پذیرش بینابینی می رویم اما در جهانی سازی به سوی پذیرش مطلق فرهنگی سوق داده می شویم .

ویژگی های فرهنگ معاصر جهان:
۱- کثرت گرایی: انسانها در طبیعتشان اشتراک دارند اما در فرهنگ ها مرزهای مختلفی را رقم می زنند. فطرت تشنگی و گرسنگی در همه انسانها وجود دارد و
خواست ها در فرهنگ های مختلف خود را نشان می دهد . کثرت گرایی در مرزهای فرهنگی مختلف , نمود پیدا می کند . در مبانی دینی بر یکپارچگی فرهنگی تأکید می شود و کثرت فرهنگ را هم می پذیرد . (کثرت فرهنگ در داخل ایران و یکپارچگی دینی در جهان اسلام) در دنیای امروز فرهنگهای متعدد و متفاوت از نظر مکانی، زمانی، صنفی، شغلی و ... وجود دارد. مانند فرهنگ آپارتمان نشینی، فرهنگی غربی، فرهنگ اسلامی، فرهنگ رانندگان و ... . پس یک فرهنگ مطلق و جهان شمول که دارای یک هورمون و نسخه واحد برای دنیا باشد وجود ندارد.

۲- نسبی گرایی: بر اساس نظریه آقای ویلیام جیمز هیچ چیز مطلق و ثابت وجود ندارد. بلکه همه چیز به مرور زمان و در مکانهای مختلف متفاوت می باشد و لذا فرهنگ خوب و یا بد در دنیا وجود ندارد بلکه بنابر موقعیت فرهنگ خوب و در زمان و موقعیت دیگر فرهنگ بد می شود. مانند گاو بازی در اسپانیا که برای فرهنگ آنها خوب است از نظر خودشان، در صورتیکه در هند گاو مقدس است.
اصول و مبانی فرهنگ جهان معاصر:
۱- علمی بودن: بر اساس این نگرش تمامی فعالیت ها و برنامه های فرهنگی باید مبنای علمی و عقلی داشته باشند. در غیر این صورت قابل پذیرش برای جامعه جهانی نیست. به طوری که آقای جان دیویی و ویلیام جیمز ، معتقدند همه چیز در دنیا نسبی بوده و در حوزه فرهنگ هیچ مورد و برنامه ای به صورت مطلق خوبیا بد وجود ندارد بلکه بنابر موقعیت زمانی و مکانی ممکن است خوب باشد و یا ممکن است بد باشد. فقط در ریاضیات نسبیتی وجود ندارد بلکه همیشه ثابت و مطلق است مثل ۴=۲+۲ و آقای مالینوفسکی به عنوان اندیشمند و بنیانگذار فرهنگ علمی در جهان معتقد است فرهنگ جامعه همانند فیزیولوژیک بدن انسان بوده که اگر قسمتی از بدن آسیب ببیند یا بیمار شود باید سریعاْ معالجه و ترمیم شود تا به قسمتهای مختلف بدن سرایت نکند. اگر یکی از عناصر فرهنگی آسیب دید باید سریعاْ اقدام لازم بری بهبود آن صورت بگیرد مثل موارد ضد اخلاقی در جامعه. علم به معنی دانستن , شناخت و آگاهی ست و فرهنگ نیز چیزی جز آگاهی و شناخت و کشف روابط پدیده ها با یکدیگر نیست . صنعت فرهنگ , موسیقی , خطاطی , نقاشی , نمادسازی و ... علم است و دانشمندان مختلف , روانشناسان , جامعه شناسان , علماء و ... هرکدام از منظر خاصی آن را بررسی می کنند .
۲- تجارت زدگی: مبنای امروز فرهنگ جهان معاصر، اقتصاد، تجارت، نفوذ در تولید انبوه و فروش انبوه می باشد. مثل لوازم آرایش، لباس، ماشین، خانه.
۳- توجه به فرهنگ توده: اکثریت هر موردی را بپذیرند و قبول کنند باید مورد قبول عموم باشد (همرنگ جماعت باید شد) حتی اگر فرهنگ مسلط یا فرهنگ غالب (فرهنگ توده) ضد ارزشها، ضد اعتقادات، ضد اخلاق و ضد مذهب باشد. مانند مراسم عروسی، پوشش لباس جوانها.
۴- فمینیسم (نهضت آزادیخواهی زنان): بر اساس این نظریه که در اروپا پرچمدار این تفکر می باشند زنان خود را بهتر، بالاتر و برتر از مردان می دانند و همواره سعی در آزادی بدون قید و شرط و عدم وابستگی به یک شوهر و در نتیجه عدم پایبندی به خانواده هستند. فمنیسم دیدگاههای مختلفی دارد مانند : رادیکالیسم , لیبرالیسم , سوسیالیسم و ...
۵- فرهنگ مجازی: که معتقد به سرعت و جلوگیری از اتلاف وقت و سرمایه هستند.


ویژگی های فرهنگ معاصر:
۱- فردگرایی: همبستگی وجود ندارد همه می خواهند خودشان جلو بیفتند. یکی از ویژگی های بارز فرهنگ معاصر سبقت گرفتن از یکدیگر برای رسیدن به علم، مقام، قدرت و ثروت می باشد.
۲- تولید انبوه و مصرف گرایی: دردنیای معاصر تولید انبوه در حوزه پوشاک و خوراک افزایش پیدا کرده و روحیه مصرف گرایی حاکم شده است.
۳- تسلط یا غلبه روابط اجتماعی بر روابط اخلاقی: روابط اخلاقی مثل صداقت و انسانیت تحت تاثیر افکار و روابط جمعی قرار گرفته و روبه تضعیف و افول می باشد.
۴- لذت جویی (حسی و فوری): لذت جویی اگر از راه قانونی و اعتقادی باشد و برای رسیدن به الا بذکر الله تطمئن القلوب باشد که این مورد قبول انسان بوده و مانعی برای آن وجود ندارد اما اگر مبنا لذت های جنسی به صورت فوری وآنی که در دنیای امروزحاکم شده، باشد مثل مصرف الکل، سیگار و مسائل جنسی، مورد
قبول نیست.
۵- اقتدارگرایی و غوغا سالاری: فرهنگ جار و جنجال سازی، تحریف واقعیت ها، بزرگ نمایی کردن مسائل به منظور کسب قدرت و رسیدن به قدرتهای قانونی (مانند رئیس جمهور) ثروت، علم و ... در دنیای امروز ترویج می گردد و در حال اشاعه می باشد.
۶- تجمل گرایی (چشم و همچشمی): عافیت طلبی و تجمل گرایی یکی ازویژگی های بارز فرهنگ معاصر میباشد.
۷- پوچ گرایی (نهیلیسم): د دنیای امروز عدم اعتقاد به مسائل مذهبی و رد آنها یکی از موضوعات فرهنگ معاصر جهان بوده بخصوص در قشر جوانان.
۸- آزادیخواهی زنان (فمینیسیم): بر اساس تفکر خانم برنارد چلسی رهبر فمینیسم جهان زنان در طول تاریخ مورد ظلم و ستم واقع شدند و باید از حق و حقوق خد دفاع کنند و اولین و مهمترین مبارزه آنها عدم تشکیل خانواده و به صورت آزاد باشند. ضمن اینکه زنان همانند مردان بید آزادی انتخاب همسر داشته باشند و با صراحت اعلام می کنند باید در مقابل ایستادگی کرد و آنان را از غیرت و مردانگی انداخت و از همه مهمتر معتقدند برای شناسنامه فرزند نیازی به قید اسم پدر نیست.
۹- ترویج و توسعه سکولاریسم یا بی دینی: یکی از پیچیده ترین و دشوارترین مسائل فرهنگی در دنیا تشریح و تبیین مسائل دینی و فرهنگی در دنیا می باشد که غالباْ در پی حذف مسائل مذهبی و دینی در حوزه امور زندگی اجتماعی می باشند به طوریکه ضد دین بودن، ضد مذهب بودن در بعضی ا کشورها به عنوان یک ارزش تلقی شده و مذهبی بودن به عنوان تعصبی و افراطی و عقب مانده تلقی می گردد.
۱۰- ترویج نابهنجار یا هیپی گرایی: عدم پایبندی به مسائل قانونی (هنجارها و نرمهای جامعه) مسائل مذهبی، اعتقادی و شأن خود را به بی تفاوتی، بی خیالی و در نهایت از خود باختگی پیوند دهد.

ایران در گذر تحولات فرهنگی :
تاریخ پرفراز و نشیب ایران در مراحل حیات خود تحولات عمده ای را پشت سر گذرانده است که البته همه آنها به لحاظ اجتماعی و فرهنگی اهمیت یکسانی نداشتند شاید بتوان در یک نگاه کلی نتیجه گرفت که در این میان چهار اتفاق یا روی داد از اهمیت ویژه ای بر خوردار است.
- دوران سلوکیان و ورود اسکندر مقدونی
- اولین اتفاق را باید ظهور اسلام و توسعه تمدن اسلامی دانست که آثار تمدنی ایران اقوام دجله و فرات مصر و هند و یونان روم را با یک دیگر در هم آمیخت م منشاء تحولات مهمی در جهان آن روزگار گردید

- دومین اتفاق مهم در تاریخ ایران بی تردید حمله مغول است که ارمغان عقلانی و تحول خاصی را در عرصه تمدن موجب نگردید و عملاً برای مردم ما حاصل جز ویرانی و تباهی نداشت هر چند
برای مثال بعدهای نقاشی مینیاتوراز آنجا نتیجه شد
- سومین اتفاق که از دوره
صفویه آغاز می شود و از اوایل دوره قاجاریه قوی تر می گرددارتباط ایران با جهان غرب
بود که ابزار اصلی آن علم و فن آوری بود ابزاری که می توانست همه چیزرا متحول سازد
و تولید آن متکی بر فضای ساختار ویژه ای بود در فضایی که در کشوری مانند ایران در
آن روزگاران در دوره به خواب رفتگی سیر می کرد
- چهارمین رویداد انقلاب اسلامی
است ساختار گنونی ما از نظر فرهنگی آمیخته ای است از رسوبات این تحولات است و این
تحولات عناصری هستند ولی این تحولات عناصری هستند که در تحلیل نظام ذهنیت و رفتار
مردم ایران باید به طور دقیق مورد مطالعه قرار گیرد از ویژگی خاص ایران متنوع تر
شدن آن از نظر قومی در طول تاریخ آن است و این همواره در طول تاریخ ایران محسوس
بوده است ودر مواردی عرصه های فراوانی تر بوده است ایران همواره شاهد یورش و تاخت و
تازهای اقوام گوناگون و استقرار آنها در این سرزمین بوده است و مهمترین پیام آور این یورش ها آن است که تمام زبانها ،گویشها ادیان و مذاهب کنونی در ایران غیر بومی اند که به وسیله اقوام غیر بومی به این سرزمین راه یافته اند در ایران پس از انقلاب توجه به انقلاب فرهنگی و ساماندهی به آن با تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی در سال 1359شمسی و ایجاد تحول در وضع دانشگاهها با هدف متناسب سازی فعالیت آنها با اهداف جمهوری اسلامی ایران آغاز می شود و این طرح اولیه در شورای عالی انقلاب فرهنگی تشکیل می گردد.
انقلاب فرهنگی
مفهوم انقلاب فرهنگی بطور مشخص ریشه در جهان کمونیسم دارد در باره این نوع از انقلاب فرهنگی یکی از سوسیالیست (ریموند) معتقد بود آنچه امروزه قبل از همه جامعه نیاز دارند این است که افراد تا حد امکان آگاهی بیشتر داشته باشد و این اولین چیزی است که در جهت مقابله با گرایش های متمایل به تصمیم گیریهای تکنوکراتیک به آن نیاز است از دیدگاه او نقش اصلی یک انقلاب فرهنگی سوسیالیستی این است که نیروهای ذهنی ناشی از دانش ها در جهت منافع عمومی بکار افتد و این موثر ترین پاسخ به نیازهای عمومی است بدون تردید از انسجام یافته ترین برنامه ریزی ها در زمینه انقلاب فرهنگی این چنین می گویم که پس از داوری های منتقدانه بسیار حتی از جانب دولت های بعدی این طور انجام شد شکاف بین شهر و روستا ها بین کارگر و دهقان و بین کارفکری و کاردستی این شکاف ها را با جنبه علمی تر دادن به آموزش و پرورش با فرستادن دانشجویا ن و متخصصان برای کارهای کشاورزی با تشویق گفتگو بین کارگران و مدیریت کارخانه ها از میان برود در این رابطه با توجه به برخی از تقسیمات همانند جامعه تکنولوژی غربی و بویژه تقسیم بین قلمرو متخصصان و قلمرو مصرف کننده .در ایران دوره پس از انقلاب اسلامی موضع دگرگونی فرهنگی و رابطه آن با سیاست های فرهنگی از بحث مطروحه در جامعه بوده است بر این اساس سهم بخشهای مادی فرهنگ در تغییرات از دیدگاه شهروندان تهرانی بیشتر از حوزه غیر مادی بیشتر بوده است پاسخگویان مذکور تغییراتی را در زمینه تحصیل زنان استفاده از رایانه و اینترنت و مشارکت و حضورزنان در کارهای بیرون خانه استفاده از مطبوعات ودر نهایت ارتقاء منزلت زنان را از نظر فرهنگی مثبت ارزیابی کرده اند و در مقابل از دیدگاه آنها تغییرات در نحوه آرایش زنان روابط دختر و پسر و پیروی از الگوها و مدهای غربی منفی بوده است براین حساب در حالی که حدود پنجاه و شش در صد از پاسخ گویان در مورد پیروی از الگوها و مدهای غربی نظری منفی داشتند در حدود 19 درصد این اقدام را مثبت می دانستند و بقیه در حد وسط قرار داشتند و نظری نداشتند شاید اساسی ترین وجه تحولات فرهنگی را بتوان در عرصه تغییرات نگرش ها در مورد زنان ارزیابی کرد .


کنفرانس استاد عظیمی : نهرور - شاجانی - سعادت


http://www.bonyadeamin.com/index.php?option=com_content&task=view&id=345&Itemid=57

http://conservator.persianblog.ir/post/59/

http://www.unimfh.ir/mang/13-1390-12-12-13-29-23/151-1391-12-21-04-18-57

 


آخرین ویرایش: پنجشنبه 9 آبان 1392 18:42

 
شنبه 18 شهریور 1396 16:12
Hey! I know this is kinda off topic nevertheless I'd figured I'd ask.
Would you be interested in exchanging links or maybe guest authoring a blog article or vice-versa?

My website discusses a lot of the same topics as yours and I feel we could greatly benefit from each other.
If you happen to be interested feel free to send me an email.
I look forward to hearing from you! Fantastic blog by the way!
جمعه 17 شهریور 1396 04:35
My brother recommended I might like this blog. He was
totally right. This post truly made my day. You can not imagine just how
much time I had spent for this info! Thanks!
سه شنبه 24 مرداد 1396 11:50
I’m not that much of a internet reader to be honest but
your sites really nice, keep it up! I'll go
ahead and bookmark your site to come back later. All the best
دوشنبه 13 آبان 1392 12:22
تشکر فراوان
پنجشنبه 9 آبان 1392 09:05
سلام
سپاس از کنفرانس و مطالب مفیدتان
م. سعادت

سلام و تشکر از حسن نظرتان
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر